– Vitens en andere drinkwaterbedrijven zijn donderdag de online campagne ‘Gaan met die kraan’ gestart om desinformatie over kraanwater tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat het vertrouwen in de kwaliteit van kraanwater vooral onder jongeren is gedaald. Ook influencers zetten op sociale media vraagtekens.
Joriecke (30) uit Bennekom is één van de mensen die twijfelt aan de kwaliteit van het drinkwater. Ze dronk daarom lange tijd alleen water uit flessen. Sinds haar dochter een jaar geleden werd geboren, drinkt ze toch weer wat vaker uit de kraan. “Ik wil het eigenlijk niet, maar het is er een beetje bij ingeslopen, omdat het makkelijker is.” Vooral omdat ze boven een winkel woont en het niet fijn is om steeds met zware boodschappentassen de trappen op te lopen.
Desinformatie
Joriecke is niet de enige die kraanwater niet helemaal vertrouwt. Vooral jongeren tot 24 jaar hebben hun twijfels over de veiligheid en gezondheid van kraanwater. Zeven procent heeft zelfs grote zorgen. Die worden mede gevoed door influencers die volgens Vitens desinformatie verspreiden. “Juist daar zie je de afgelopen jaren video’s die suggereren dat kraanwater onveilig is of eerst gefilterd moet worden.”
Ook onderzoeker Roberta Hofman-Caris van wateronderzoeksinstituut KWR is dit soort filmpjes niet ontgaan. “Ze doen alsof ze zoveel weten. Slechts een deel van de informatie is waar. Het klopt dat het oppervlaktewater verontreinigd is. Maar drinkwater wordt gezuiverd, en daar zit al die troep niet in”, vertelt de Arnhemmer.
Poepbacterie
Ze legt uit dat er hele strenge monitoringsprogramma’s zijn. Zo wordt water al bij de bron gecontroleerd, dus wat er via de rivier ons land binnenkomt, zoals het water bij Lobith. Daarnaast zijn er chemische analyses, worden zuiveringsprocessen nauw in de gaten gehouden en worden bij mensen thuis monsters afgenomen om te checken of het water dat uit de leiding komt van goede kwaliteit is.
Toch raakte kraanwater de afgelopen jaren meerdere keren in delen van Gelderland verontreinigd door een poepbacterie, zoals in 2024 in Apeldoorn en Didam. Hofman-Caris begrijpt de zorgen. “Maar eigenlijk is daar juist geen reden voor, want het wordt dus gecontroleerd.”
Bacteriën
Daarnaast gaan op TikTok geregeld video’s rond waarbij mensen kraanwater onder een microscoop houden. Vervolgens zijn er allerlei beestjes te zien. Hofman-Caris: “Ik weet niet hoe dit is gedaan en hoe schoon zo’n microscoop is. Maar er zitten inderdaad wel wat bacteriën in kraanwater.
Ze vervolgt: “Je hebt twee soorten bacteriën: de ziekmakende en de huis-tuin-en-keukenbacterie. Die laatste hoeft er niet uit. De ziekmakende bacterie wordt wel uit het water gehaald. Mocht er bij een test toch een ziekmakende bacterie worden gevonden, dan krijg je dus een kookadvies.”
Filters
Influencers raden online aan om een waterfilter aan te schaffen ‘voor schoon en veilig drinkwater’. Dat vindt Hofman-Caris onverstandig. “Die filters zouden dan stoffen eruit halen, zoals chloor en fluoride. Chloor passen wij niet toe in Nederland en fluoride mag al sinds de jaren ’70 niet meer. Medicijnen, pesticiden en microplastics halen we er wel uit. En met zo’n filter is de kans juist groter op bacteriën. Want die filters hebben onderhoud nodig, en dat blijft nog weleens achter.”
Ze vindt het vooral kwalijk dat influencers de filters prijzen voor hun eigen financiële gewin. “Ze zaaien angst en twijfel over drinkwater met als doel de consument die apparaten te laten kopen.”
Alternatieven
Is flessenwater een goed alternatief? “Het is niet slecht”, reageert de onderzoeker. “Maar kraanwater wordt veel meer gecontroleerd en de eisen zijn strenger. Ik zeg niet dat flessenwater ongezond is, maar het is niet beter.”
Toch gaat de voorkeur van Joriecke uit naar de fles. Niet alleen omdat ze het lekkerder vindt. Sinds ze minder kraanwater drinkt, heeft ze het idee dat haar gevoelige huid minder droog is en haar haar meer glanst.
Hofman-Caris heeft dit al vaker gehoord. “Het is een gevoel, dat kan ik niet beoordelen. Vaak zegt men dat het met kalk te maken heeft. Ik weet niet zeker of dat zo is.”
'Drinkwaterbedrijven hebben geen commerciële belangen'
Volgens de onderzoeker zijn drinkwaterbedrijven te vertrouwen. “Die hebben geen commerciële belangen en dus geen baat bij het verkopen van onwaarheden. Ze hebben eigenlijk zo’n fantastisch product. Waarom schreeuwen ze dat niet gewoon van de daken? Er zijn normen vastgesteld waar kraanwater aan moet voldoen. Daarbij wordt ook gelet op mensen met een kwetsbare gezondheid en pasgeboren baby’s. Alles wordt dus meegenomen.”
Joriecke reageert: “Het zal best aan goede eisen voldoen en het is waarschijnlijk niet gevaarlijk. Maar toch, het is iemand anders die het controleert. Ik heb ook weleens op het nieuws gezien dat er medicijnresten in het water zitten. Het is niet dat ik het niet helemaal vertrouw, maar ik ben kritisch. Ik weet dat water uit de fles ook niet per se heel gezond is vanwege de microplastics. Maar ja, het is het één of het ander.”
