DE STEEG – De gemeente Rheden staat voor een lastige balans. Terwijl het werk toeneemt en de organisatie moet inspelen op grote maatschappelijke vraagstukken, kampen medewerkers op het gemeentehuis met hoge werkdruk, stress en een oplopend ziekteverzuim. Tegelijk wil de gemeente verder afslanken. De vraag is wat dat betekent voor de dienstverlening aan inwoners.
Veel capaciteit op papier, minder mensen beschikbaar
In het afgelopen jaar had de gemeente Rheden 465 fte in dienst. Daarnaast werd gebruikgemaakt van ongeveer 25 fulltime ingehuurde krachten. Op papier lijkt dat voldoende.
In de dagelijkse praktijk is een aanzienlijk deel van die capaciteit niet beschikbaar. Door ziekteverzuim werkt de organisatie met beduidend minder mensen dan de cijfers doen vermoeden. Om een simpel voorbeeld te noemen. Als je vrijdagmorgen met de gemeente belt moet je een half uur in de wachtrij staan voor je iemand kan spreken.
Ziekteverzuim fors hoger dan landelijk gemiddeld
Het ziekteverzuim bij de gemeente Rheden ligt op 8.2 procent. Dat is duidelijk veel hoger dan het landelijke gemiddelde van 5,1 procent.
Concreet betekent dit dat van elke 100 medewerkers er gemiddeld 8 ziek zijn. Oftewel ongeveer 1 op de 12 medewerkers is structureel niet aan het werk.
Omgerekend beschikt de gemeente feitelijk over circa 35 fte minder capaciteit dan op papier staat. Ondanks de hoge getallen werden door de raad nauwelijks diepgaande vragen hierover gesteld.
Tekst gaat verder onder de foto
Verzuim stijgt snel en kost miljoenen
Het ziekteverzuim is in een jaar tijd met ongeveer 10 procent toegenomen. Dat raakt niet alleen de werkvloer, maar ook de financiën.
Volgens interne berekeningen gaat het om een productiviteitsverlies van circa 2,5 tot 3 miljoen euro per jaar. Dat geld kan niet worden besteed aan snellere afhandeling van aanvragen, betere bereikbaarheid of extra ondersteuning voor inwoners.
Deze cijfers kwamen boven water omdat de raadsleden een half jaar geleden het college opdracht hadden gegeven de cijfers van deze gemeentelijke organisatie, kortom, alle werknemers in dienst van de gemeente bekend te maken. Daaruit blijkt nu dat deze gemeente voor een lastige opgave staat.
Werkdruk, stress en werkgeluk onder druk
De belangrijkste oorzaak van het hoge verzuim is structureel hoge werkdruk. Medewerkers werken aan meerdere complexe dossiers tegelijk en springen regelmatig bij voor zieke collega’s.
Die voortdurende druk leidt tot stress en tast het werkgeluk aan. Minder tijd om werk zorgvuldig te doen en weinig ruimte om mee te denken zorgen voor vermoeidheid en frustratie. Dat vergroot de kans op fouten en nieuwe uitval, waardoor de druk verder oploopt.
Uit onderzoek blijkt dat het werkgeluk een 6.7 kreeg in Rheden, landelijk heeft het gemiddeld een 7.0. De standaard werkstress ligt in Rheden op 4.5, landelijk is dat veel minder, daar ligt het gemiddeld op 4.0.
Tekst gaat verder onder de foto
Tegelijk verder afslanken
Ondanks deze signalen wil de gemeente Rheden de organisatie de komende jaren slanker en wendbaarder maken. Minder vaste medewerkers en minder inhuur moeten bijdragen aan financiële houdbaarheid.
Zonder aanvullende maatregelen bestaat het risico dat de grenzen van wat medewerkers aankunnen verder worden overschreden.
Wat merken inwoners hiervan?
Voor inwoners blijven deze ontwikkelingen niet zonder gevolgen. Mogelijke effecten zijn:
-langere wachttijden bij aanvragen en meldingen;
-minder persoonlijk contact;
-vaker wisselende contactpersonen;
-minder voorspelbare dienstverlening;
-een grotere kans op fouten.
De inzet en betrokkenheid van medewerkers staan niet ter discussie, maar de omstandigheden waaronder zij hun werk doen wel.
Kritisch moment voor de gemeente
De gemeente Rheden staat op een kruispunt. Verdere afslanking kan financieel noodzakelijk zijn, maar vraagt om duidelijke keuzes en bijsturing om te voorkomen dat de kwaliteit van dienstverlening verder onder druk komt te staan.
Voor inwoners kan de kernvraag uiteindelijk simpel zijn: blijft de gemeente bereikbaar, betrouwbaar en duidelijk – ook als er minder mensen beschikbaar zijn?
