Misverstand: een blanco stem gaat niet naar de grootste partij

Verkiezingsbord Foto: Martin Slijper
Verkiezingsbord Foto: Martin Slijper

DE STEEG – Bij de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Rheden zullen weer veel mensen blanco stemmen. Dus je laat het stembiljet leeg. Maar wat betekent dat voor je stem? Daarmee geef je aan dat je geen partij of kandidaat wilt steunen. Je stem gaat dus ‘niet’ naar de grootste partij, wat veel mensen denken.

Bij de landelijke verkiezingen verdubbelde het aantal blanco stemmen eind oktober ten opzichte van een jaar eerder naar circa 40.000. Een blanco stem telt mee voor de opkomst, maar niet voor de zetelverdeling. Alleen stemmen die op een partij of kandidaat zijn uitgebracht, tellen mee voor de uitslag. Het is een misvatting dat een blanco stem “naar de grootste partij gaat” — dat gebeurt niet.

Waarom stemmen mensen blanco?

Vaak uit protest of omdat ze vinden dat geen enkele partij hun ideeën goed vertegenwoordigt. Ook frustratie over hoe partijen samenwerken bij de vorming van een kabinet of college speelt mee. Sommige kiezers voelen dat hun stem “niet telt” als partijen toch met onverwachte coalities komen.

Maar blanco stemmen hebben een nadeel. Omdat je stem niet meetelt bij de zetelverdeling, verliezen kiezers invloed op welke partijen uiteindelijk de gemeenteraad vormen. Als veel mensen blanco stemmen, kan het zelfs leiden tot een situatie waarin partijen met minder steun relatief meer invloed krijgen dan ze anders zouden hebben. Wie echt wil meebeslissen over de samenstelling van de raad, doet er dus beter aan een partij of kandidaat te kiezen.

Voor de gemeenteraadsverkiezingen in Rheden op woensdag 18 maart 2026 geldt: een blanco stem is een signaal, maar geen instrument om de uitkomst te sturen. Wie invloed wil hebben op de raad, moet een geldige stem uitbrengen.