REGIO – Vroeger ging je in Rheden nog “even het dorp in”. Niet omdat je iets nodig had. Nee, je ging kijken. Kletsen. Slenteren. Je kwam altijd wel iemand tegen die riep: “Nouuuu, ook onderweg?” En voor je het wist stond je twintig minuten te praten over het weer, een lekkende dakgoot of iemands heupoperatie. Dat hééft een dorp nodig.
Tegenwoordig kun je in Rheden vooral ongestoord doorlopen zonder sociaal contact. Ook een prestatie.
Want onze winkelstraat is inmiddels veranderd in een soort openluchtmuseum van gemiste kansen. Met hier en daar lege etalages, stille panden waar ooit leven in zat en ergens daartussen een verdwaalde snackbar die dapper doet alsof alles nog normaal is.
Maar wees gerust: het wordt straks allemaal fantastisch.
XL zelfs.
Want blijkbaar is ergens besloten dat een dorp van nog geen twintigduizend inwoners dringend behoefte heeft aan een supermarkt waar je zonder navigatiesysteem de zuivelafdeling niet meer terugvindt.
“Waar staan de eieren?”
“Gangpad 14, voorbij de rotonde.”
En ondertussen verdwijnen de kleine winkels sneller dan gratis bitterballen op een raadsborrel.
De grap is: overal hoor je tegenwoordig hetzelfde verhaal.
“Mensen kopen online.”
“De tijden veranderen.”
“Het winkelgedrag verschuift.”
Allemaal waar.
Maar het helpt natuurlijk ook niet als je jarenlang complete stukken winkelstraat opkoopt, leeg laat staan en vervolgens verbaasd kijkt dat er geen gezelligheid meer overblijft.
Dat is een beetje alsof je alle planten uit je tuin trekt en dan zegt:
“Gek hè… zo weinig vlinders ineens.”
En ja, natuurlijk ligt niet alles bij de gemeente. Panden zijn van ontwikkelaars, beleggers, investeerders en andere mensen die het woord “beleving” gebruiken terwijl ze naar een Excelbestand kijken.
Maar een gemeente mag zich best afvragen:
willen we nog een dorp zijn?
Of bouwen we langzaam een boodschappendistributiecentrum met woonfunctie?
Want eerlijk is eerlijk:
niemand gaat voor de gezelligheid naar een XL-supermarkt.
Nog nooit hoorde je iemand zeggen:
“Zullen we vanmiddag romantisch langs de kiloknallers wandelen?”
Een dorp leeft van kleine dingen.
Een terras.
Een boekwinkel.
Een etalage waar iemand moeite voor deed.
Een bakker die vraagt:
“De gebruikelijke?”
Dat is de smeerolie van een gemeenschap.
Nu voelt het soms alsof Rheden in afwachting staat van zichzelf. Alsof het dorp al jaren op “laden…” blijft hangen.
En ondertussen praten we over ondergrondse parkeergarages.
Want niets zegt “warm dorpshart” zoals drie lagen beton onder een supermarkt.
Misschien wordt het prachtig. Dat kan.
Misschien komt er een schitterend nieuw centrum.
Misschien lopen we straks allemaal fluitend door een moderne winkelstraat vol sfeer en levendigheid.
Maar op dit moment voelt het vooral alsof de ziel van het dorp alvast is gesloopt vóór de bouwvergunning definitief rond was.
Kijk naar Velp. Kijk naar Dieren.
Ook daar is leegstand. Ook daar worstelen ondernemers.
Maar daar kun je nog dwalen zonder het gevoel dat je per ongeluk een projectontwikkelingsplan bent binnengelopen.
Daar leeft het nog een beetje.
En misschien is dát wel de echte vraag voor Rheden:
Hoe groot moet iets worden voordat het ophoudt gezellig te zijn?
Want een dorp wordt niet groter van XL.
Alleen de winkelwagens worden groter.
Column. Alma Veritas
(kritisch met een knipoog)
