RHEDEN – Wie de komende weken over de Posbank of door de bossen van de Veluwe loopt, kan een bijzonder geluid horen. De mannelijke edelherten beginnen aan hun jaarlijkse bronst. Hun harde, diepe geburl klinkt soms urenlang door het bos.
Ook in de omgeving van de gemeente Rheden is de bronsttijd goed te beleven. Vooral op rustige plekken op en rond de Posbank trekken edelherten in deze periode de aandacht.
Strijd om de hindes
De bronstperiode begint meestal in de tweede helft van september en duurt tot ongeveer half oktober. In de rest van het jaar leven mannetjes en vrouwtjes grotendeels gescheiden. De hindes trekken op met hun jongen, terwijl de mannelijke dieren hun eigen groepen vormen.
Tijdens de bronst verandert dat. De mannetjes proberen zoveel mogelijk hindes om zich heen te verzamelen. Met hun geburl laten ze horen dat ze klaar zijn voor de strijd.
Niet alleen het geluid speelt een rol. Mannetjes die elkaar tegenkomen, kunnen het gevecht met elkaar aangaan. Eerst proberen ze elkaar vaak af te schrikken. Als geen van beide dieren wijkt, gebruiken ze hun grote geweien om de strijd uit te vechten.
Soms twintig hindes in één groep
Het sterkste mannetje kan uiteindelijk een groep van soms twintig hindes bij elkaar houden. Vooral mannetjes van ongeveer acht jaar oud zijn sterk genoeg om grote harems te vormen. Hun conditie en kracht bepalen voor een belangrijk deel hoeveel vrouwtjes zich bij hen aansluiten.
Het gewei speelt daarbij een belangrijke rol. De mannelijke edelherten dragen hun imposante gewei tijdens de bronst. Na de bronstperiode verliezen ze dat gewei. Pas in februari en maart werpen ze hun gewei af. Direct daarna begint een nieuw gewei te groeien.
Modderbaden horen erbij
Tijdens de bronst proberen de mannetjes ook hun aanwezigheid duidelijk te maken. Ze gebruiken daarvoor onder meer modderige plekken en ondiepe kuilen met water. Daar rollen ze doorheen en laten ze geursporen achter.
Ook de geur van een bronstige hinde is belangrijk. Een mannetje kan die geur ruiken en vervolgens achter een hinde aangaan. Hij onderzoekt of zij klaar is om te paren.
Zware periode voor de mannetjes
De bronst vraagt veel van de dieren. De mannetjes zijn in deze periode voortdurend bezig met het verdedigen van hun positie, het volgen van hindes en het afschrikken of bevechten van rivalen.
Daar komt bij dat ze tijdens de bronst minder tijd besteden aan eten. Daardoor kunnen ze een groot deel van hun lichaamsgewicht verliezen. Sommige mannetjes raken tijdens de bronst tot ongeveer 30 procent van hun gewicht kwijt.
Rond half oktober neemt de activiteit meestal weer af. De rust keert dan terug op de Veluwe, maar voor bezoekers aan de Posbank is de bronst een van de meest bijzondere momenten van het jaar.
Wie het burlen wil horen, doet er goed aan afstand te houden en de dieren niet te verstoren. Juist in deze periode zijn edelherten extra alert en volop met elkaar bezig.
Geen waarschuwingen meer
Wie toch in de vroege ochtend en late avond het bos in wil gaan, wat verboden is, kan een flinke boete verwachten. Boswachters zullen weer extra gaan controleren en geven geen waarschuwingen meer.
Wil je het burlen horen? Houd afstand en blijf op de paden. Nationaal Park Veluwezoom is toegankelijk van zonsopkomst tot zonsondergang. Ga dus pas na zonsopgang het gebied in en zorg dat je voor zonsondergang weer buiten bent. De herten hebben die rust hard nodig: de bronst is voor hen een uitputtende periode.
Wil je ze horen burlen, maak dan gebruik van de bronstroute. Dit is een stevige wandeling en begint vanaf Paviljoen de Posbank. Let op, de Schaapsallee is per 1 juli alleen nog opengesteld voor fietsers en wandelaars. Parkeren kan alleen bij Parkeerplaats de Plaghak.
