RHEDEN – Het lage water in de IJssel maakt op verschillende plekken oude oeverversterkingen zichtbaar. Volgens rivierkenner Wim Eikelboom liggen langs de IJssel meer staalslakken dan eerder werd gedacht. Vooral tussen Westervoort en Zutphen komen grote hoeveelheden van het materiaal tevoorschijn. Ook bij Dieren zijn volgens Eikelboom oevers met veel staalslakken zichtbaar.
Eikelboom schrijft hierover op zijn website Rivierverhalen.nl. De staalslakken zijn volgens hem in het verleden gebruikt bij het versterken van de oevers. Het materiaal werd daarbij onder en boven de waterlijn tussen de stenen verwerkt.
Staalslakken bij oeverversterking
De oevers van de IJssel werden in de jaren zeventig vastgelegd met onder meer basaltkeien en stortstenen. Later werden de stenige oevers op sommige plekken versterkt met staalslakken. Scheepsladingen van het materiaal zouden tot eind jaren negentig langs de IJssel zijn gebruikt.
Volgens Eikelboom zijn de afgelopen twintig jaar geen staalslakken meer gebruikt bij de oeverversterking van de IJssel. Door de lage waterstand zijn delen van de oude oeverversterkingen nu beter te zien. Ook op andere plekken langs de IJssel zouden in het verleden staalslakken onder de waterlijn zijn vermengd met stenen.
Ook bij Dieren zichtbaar
De nieuwe informatie is ook relevant voor de gemeente Rheden. In juni werden in de gemeenteraad vragen gesteld over de aanwezigheid van staalslakken langs de IJssel. Rijkswaterstaat kon toen niet precies aangeven op welke plekken in het verleden staalslakken waren gebruikt.
In juli meldde Studio Rheden op basis van informatie van Rijkswaterstaat dat er geen aanwijzingen waren dat het materiaal langs de rivieroevers binnen de gemeente Rheden was gebruikt.
De publicatie van Eikelboom zorgt nu voor een nieuw beeld. Hij schrijft dat bij Dieren oevers met veel staalslakken zichtbaar zijn. Wanneer het materiaal daar precies is gebruikt, moet nog worden vastgesteld.
Materiaal wordt mogelijk verwijderd
De staalslakken worden nu vooral zichtbaar doordat de waterstand uitzonderlijk laag is. Rijkswaterstaat werkt de komende jaren aan het natuurvriendelijker maken van delen van de IJssel. Daarbij wordt over een lengte van ongeveer 30 kilometer de stenen oever verwijderd.
Op verschillende plekken worden volgens Eikelboom tijdens die werkzaamheden staalslakken aangetroffen. Het materiaal kan niet zomaar samen met andere stenen worden afgevoerd of opnieuw worden gebruikt. Daarvoor gelden regels vanwege de eigenschappen van staalslakken.
Staalslakken zijn een restproduct van de staalproductie. Het steenachtige materiaal is onder meer gebruikt als bouwstof bij wegen, geluidswallen en waterbouwkundige werken.
RIVM onderzoekt risico's
Staalslakken kunnen bij contact met water stoffen afgeven, waaronder metalen. Ook hebben ze een hoge pH. Het RIVM onderzoekt daarom de mogelijke gevolgen voor mens en milieu.
Voor toepassing in grote oppervlaktewateren stelt het RIVM op basis van de huidige kennis dat geen negatief effect wordt voorzien als bouwstoffen aan de gestelde normen voldoen. Daarbij benadrukt het instituut dat de omstandigheden op de locatie en de eigenschappen van het materiaal moeten worden meegewogen.
Het RIVM doet daarnaast nog onderzoek naar de omstandigheden waaronder staalslakken milieuproblemen kunnen veroorzaken. De resultaten van verschillende onderzoeken worden de komende jaren verwacht.
Voorlopig zorgt het lage water vooral voor een opvallend kijkje in de geschiedenis van de IJssel. Waar normaal gesproken water en stenen het zicht bepalen, worden nu delen van oude oeverversterkingen zichtbaar.
Zie ook: Geen staalslakken langs IJssel bij Rheden: Rijkswaterstaat spreekt eerdere zorgen tegen
Zie ook: Staalslakken gevonden in Rheden: op meerdere plekken gebruikt
Vissen
Op de onderstaande foto trekken twee vissers zich ondertussen weinig aan van de staalslakken. Tussen het materiaal zitten ze rustig met hun hengel aan de IJssel. Of dat ook echt helemaal geen kwaad kan, moet deskundig onderzoek uitwijzen. Vooralsnog lijken de twee vooral bezig met de vraag of er nog een vis wil bijten.
