RHEDEN – Je loopt nietsvermoedend de supermarkt in Rheden binnen. Geen begroeting, geen caissière die vraagt of je zegeltjes spaart. Nee, tegenwoordig krijg je een scanner in je hand gedrukt alsof je aan een geheime missie begint. “Veel winkelplezier,” zeggen ze vriendelijk. Vrij vertaald: Succes met je onbetaalde bijbaan als kassamedewerker.
Dus daar loop je dan. Broccoli scannen. Yoghurt scannen. Appels wegen alsof je auditie doet voor een forensisch onderzoeksteam. Ondertussen hangen er boven je hoofd meer camera’s dan in een gemiddelde politieverhoorkamer. Niet om je veiligheid te garanderen natuurlijk — nee hoor — om te controleren of jij die komkommer wel écht hebt gescand.
En dan gebeurt het. De scanner slaat één product over. Misschien omdat het apparaat een humeur heeft. Misschien omdat technologie “de toekomst” is zolang alles werkt. Jij merkt het niet, rekent netjes af en loopt richting uitgang. Tot plotseling het poortje begint te piepen alsof je zojuist een internationale kunstroof hebt gepleegd.
Binnen drie seconden staan er twee medewerkers voor je. Geen supermarktmedewerkers meer — nee — ineens gedragen ze zich als een speciale eenheid van de boodschappenpolitie.
“Mag ik uw tas controleren?”
“Mag ik uw identiteitsbewijs zien?”
“Loopt u even mee?”
Alsof je een crimineel meesterbrein bent omdat de scanner een pak rijstwafels vergat.
En het mooiste? Het apparaat maakt de fout, maar jij bent automatisch verdachte nummer één. Niemand zegt: “Goh, misschien werkt onze techniek niet perfect.”
Nee. Meteen de blik van: kijk hem nou… precies het type dat ongezien een avocado probeert mee te smokkelen.
Ondertussen word je al twintig minuten gevolgd door camera’s die elke beweging registreren. Ze weten waarschijnlijk al hoe vaak je aan je neus hebt gekrabd in gangpad drie. Privacy? Die ligt ergens tussen de afgeprijsde slavinken en de bonusaanbiedingen begraven.
De supermarkt noemt het “zelfscan voor extra gemak”. Natuurlijk. Net zoals een belastingcontrole “een administratieve steekproef” heet. Jij doet het werk, jij loopt het risico, jij wordt gecontroleerd en als de technologie faalt krijg jij de schaamtebonus erbij cadeau.
En dan die ernstige toon: “Bij een volgende keer kunnen we de politie inschakelen.”
Alsof je de Nederlandse Pablo Escobar van de diepvriespizza bent.
Maar in Velp krijgt dit verhaal nog een extra hoofdstuk. Bij de Albert Heijn aan de Hoofdstraat verdwijnt rond 18.00 uur ’s avonds de vertrouwde lopende bandkassa. Vanaf dat moment is het: scanner pakken en succes ermee. Menselijk contact? Morgen weer.
Voor veel mensen is dat misschien “even wennen”. Maar voor oudere inwoners, die niet zijn opgegroeid met piepjes, schermpjes en foutmeldingen, verandert een simpel boodschapje doen ineens in een technisch examen zonder handleiding.
En dan hebben we het nog niet eens over mensen met lichamelijke klachten. Trillende handen, slecht zicht, moeite met bewegen — probeer dan maar eens een product precies goed te scannen, op de juiste plek te leggen en ondertussen het tempo van de rij achter je bij te houden. De scanner heeft geen geduld. De rij ook niet.
Daar sta je dan. Met een apparaat dat piept, een scherm dat iets zegt wat je nét niet begrijpt, en het gevoel dat je elk moment wordt “uitgekozen” voor controle.
“Wilt u even alles opnieuw scannen?”
“Natuurlijk,” zeg je dan, terwijl je je boodschappen voor de derde keer uitpakt alsof het een gezelschapsspel is dat niemand echt leuk vindt.
En ergens boven je knippert een camera tevreden mee.
Welkom in de supermarkt van de toekomst. Waar efficiëntie wint van menselijkheid, waar technologie geen fouten maakt (zegt men) en waar de klant steeds meer verandert in een soort fulltime bijbaan met boodschappenvoordeel.
En als het zo doorgaat… krijg je straks bij binnenkomst geen scanner meer, maar een korte cursus, een veiligheidsinstructie en een certificaat:
“Gefeliciteerd, u bent nu officieel bevoegd tot zelfstandig afrekenen niveau 1.”
Bonuspunten als u zonder begeleiding een paprika door het systeem krijgt.
En voor de gevorderden: de zelfscan zónder verdacht te worden.
Succes. U redt zich wel. Toch?
Alma Veritas
(Kritisch met een knipoog)
