RHEDEN – Een handhavingsverzoek van een inwoner uit Rozendaal zet de populaire excursie “Dagje met de herder mee” op de Posbank onder druk. Dorethea Bil heeft de provincie Gelderland gevraagd om alle geplande wandelingen met de Rhedense Schaapskudde onmiddellijk stil te leggen. Volgens haar overtreedt Natuurmonumenten mogelijk zelf de natuurregels die het bezoekers normaal juist streng oplegt.
"Dwars door de heide"
Bil zegt dat zij op 30 mei op het Herikhuizerveld, beter bekend als de Posbank, een groep deelnemers achter een schaapsherder en schaapskudde dwars door de heide zag lopen. Na eigen onderzoek ontdekte zij dat het ging om een commercieel uitje van de Stichting Rhedense Schaapskudde in samenwerking met Natuurmonumenten.
Voor de excursie betalen deelnemers nu 75 euro per persoon. In 2025 werd dit uitje ook al op diverse dagen in het broedseizoen georganiseerd en in 2024 ook maar voor slechts 5 euro. Volgens de beschrijving op de website lopen deelnemers niet alleen over wandelpaden, maar ook over veepaden en door de heide.
Juist dat schiet volgens Bil in het verkeerde keelgat.
Natuurmonumenten stelt op haar eigen website dat bezoekers uitsluitend op aangewezen paden mogen wandelen. Buiten de paden lopen kan volgens de organisatie schade veroorzaken aan de natuur en verstoring opleveren voor dieren. Op overtreding staan zelfs boetes.
“Maar wat als de beheerder zelf zo’n activiteit organiseert?” vraagt Bil zich af.
Beschermde zandhagedis centraal in klacht
De kern van het handhavingsverzoek draait om de zandhagedis.
Het Herikhuizerveld maakt deel uit van Natura 2000-gebied Veluwe en is volgens Bil een belangrijk leefgebied voor deze beschermde diersoort. De zandhagedis staat bekend als kwetsbaar en geniet bescherming onder Europese natuurregels.
Volgens Bil bestaat het risico dat deelnemers die buiten de paden lopen nesten of eieren van zandhagedissen beschadigen tijdens het voortplantingsseizoen.
Ze wijst erop dat op waarnemingen.nl in de afgelopen maanden tientallen meldingen van zandhagedissen op het Herikhuizerveld zijn geregistreerd.
Opmerkelijke reactie van Natuurmonumenten
Extra opvallend is dat Natuurmonumenten volgens Bil zelf twijfels heeft bij de huidige opzet van de excursies.
In een reactie aan de Partij voor de Dieren Rheden schrijft gebiedsmanager Maarten Bakker dat voor de excursie geen aparte ontheffing of toetsing heeft plaatsgevonden. Tegelijkertijd erkent hij dat de vraag terecht is.
Volgens Bakker past de excursie in de huidige vorm, tijdens het broedseizoen en buiten de paden, niet goed bij de natuurkwaliteit die Natuurmonumenten in het gebied nastreeft.
Toch gaan de reeds geplande excursies dit jaar nog door.
Voor 2027 wil Natuurmonumenten de activiteit aanpassen. Daarbij wordt gedacht aan excursies buiten het broedseizoen en alleen in aangewezen zones.
"Waarom mag dit wel?"
Voor Bil is die toezegging niet voldoende. Volgens haar kan Natuurmonumenten niet van bezoekers eisen dat zij op de paden blijven, terwijl deelnemers aan een eigen activiteit wel door de heide mogen lopen.
Zij stelt dat voor activiteiten in een kwetsbaar Natura 2000-gebied eerst onderzocht moet worden welke gevolgen dat heeft voor flora en fauna. Ook vraagt zij zich af waarom geen natuurtoets of vergunningprocedure heeft plaatsgevonden.
In haar handhavingsverzoek stelt zij dat Natuurmonumenten mogelijk in strijd handelt met natuurwetgeving en dat de provincie daarom moet ingrijpen.
Provincie aan zet
Met het verzoek ligt de bal nu bij de provincie Gelderland. Die moet beoordelen of er aanleiding is om handhavend op te treden tegen de excursies.
De uitkomst kan verstrekkende gevolgen hebben. Niet alleen voor de resterende wandelingen op de Posbank, maar mogelijk ook voor vergelijkbare excursies die Natuurmonumenten elders in Nederland organiseert.
Voorlopig staan nog meerdere wandelingen gepland in juni, juli, augustus en september.
