ROZENDAAL – Het college van Rozendaal wil dat de gemeente aansluit bij de voorgenomen herindeling van Rheden en Brummen. Volgens het college is zelfstandig blijven financieel en organisatorisch niet langer verantwoord. De gemeenteraad moet op 10 november besluiten of Rozendaal als gelijkwaardige partner aan het herindelingsproces gaat deelnemen.
“We zijn dit proces niet begonnen met het doel om Rozendaal te laten herindelen”, zegt de tijdelijke burgemeester Ingrid Timmer. “Wij zijn dit onderzoek begonnen vanuit de wens Rozendaal zelfstandig te houden. Maar het gaat niet alleen om willen, het moet ook kúnnen.”
Financiële problemen als aanleiding
Het onderzoek naar de toekomst van Rozendaal begon in november 2025. Aanleiding was de financiële situatie van de gemeente. Rozendaal kon geen structureel sluitende meerjarenbegroting maken.
De gemeenteraad gaf daarom opdracht om te onderzoeken hoe de gemeente zelfstandig en toekomstbestendig kon blijven. Bureau Moventem onderzocht de financiële en organisatorische toekomst van Rozendaal tussen januari en juni 2026.
De conclusie was dat zelfstandig doorgaan geen duurzaam en verantwoord perspectief biedt. De gemeenteraad besloot daarop op 7 juli tot een tweede, uitgebreider onderzoek.
Bureau &VandeLaar onderzocht vervolgens verschillende mogelijkheden. Daarbij werd gekeken naar zelfstandig blijven, een ambtelijke fusie, een centrumregeling en verschillende vormen van samenwerking met andere gemeenten. Ook werden twee mogelijke herindelingen onderzocht: met Arnhem en met Rheden en Brummen.
Kleine organisatie is kwetsbaar
Volgens het college is tijdens de onderzoeken duidelijk geworden dat het probleem groter is dan alleen de begroting.
Rozendaal heeft als kleine gemeente te maken met steeds ingewikkeldere wettelijke taken. Daarvoor zijn meer mensen, kennis, systemen en werkprocessen nodig.
“Hoe graag we ook zelfstandig zouden willen blijven, de onderzoeken laten zien dat dit niet meer verantwoord is”, zegt wethouder financiën Gert-Jan Willemse. “We krijgen de meerjarenbegroting structureel niet sluitend en onze kleine organisatie is nu al kwetsbaar. We kunnen de organisatie niet zo ver oprekken dat we onze wettelijke taken inhoudelijk én qua menskracht verantwoord zelf kunnen uitvoeren.”
Volgens het college zou zelfstandig blijven daarom betekenen dat Rozendaal fors en blijvend moet investeren in de eigen organisatie. Daarvoor zijn volgens het college niet voldoende financiële middelen.
Samenwerking biedt volgens college geen oplossing
Ook andere mogelijkheden zijn onderzocht. Rozendaal werkt nu op verschillende gebieden samen met andere gemeenten via dienstverleningsovereenkomsten. De belangrijkste daarvan is de samenwerking met Rheden voor het sociaal domein.
Die samenwerking staat onder druk. Rheden heeft aangegeven de dienstverleningsovereenkomst na de voorgenomen fusie met Brummen niet te willen voortzetten op de huidite manier. Rozendaal zou dan zelf een organisatie voor het sociaal domein moeten opbouwen. Volgens het onderzoek is dat financieel en organisatorisch niet haalbaar.
Een centrumregeling biedt volgens het college geen oplossing. De huidige afspraken met Rheden eindigen zodra Rheden en Brummen samengaan. Het is nog niet bekend of de nieuwe gemeente daarna een centrumregeling met Rozendaal wil aanbieden en tegen welke kosten.
Arnhem heeft bovendien aangegeven geen centrumregeling voor Rozendaal te willen organiseren.
Een ambtelijke fusie is volgens het onderzoek evenmin een optie. Zowel Arnhem als Rheden en Brummen vinden dat niet wenselijk.
Daarmee blijft volgens het college herindeling als enige haalbare oplossing over.
Keuze voor Rheden en Brummen
Rozendaal heeft vervolgens gekeken naar twee mogelijke herindelingspartners: Arnhem en Rheden en Brummen. Het college kiest voor aansluiting bij Rheden en Brummen. De belangrijkste reden is dat Rozendaal daar vanaf het begin als gelijkwaardige partner kan meepraten over de nieuwe gemeente.
“Bij tijdige besluitvorming kan Rozendaal als gelijkwaardige partner aansluiten en meewerken aan de plannen voor een mogelijke nieuwe gemeente”, schrijft het college. Dat betekent dat Rozendaal zelf onderwerpen kan inbrengen die voor de inwoners belangrijk zijn.
Bij Arnhem zou Rozendaal volgens het college meer moeten aansluiten bij het bestaande beleid van de stad. Arnhem heeft aangegeven de lokale gemeenschap te willen ondersteunen met onder meer een wijkbudget en het behoud van een dorpsraad. Tegelijkertijd zou Rozendaal zich moeten voegen naar een meer centrale aanpak van Arnhem.
Uit gesprekken met inwoners kwam volgens het onderzoek, als zelfstandig blijven niet mogelijk is, een voorkeur naar voren voor Rheden en Brummen boven Arnhem.
Identiteit moet behouden blijven
Het college wil bij de herindeling zoveel mogelijk behouden wat Rozendaal bijzonder maakt. Het gaat onder meer om de eigen identiteit, het groene en dorpse karakter, goede voorzieningen en dienstverlening en een bestuur dat dichtbij inwoners staat.
Ook zorg en ondersteuning zijn belangrijke punten.
Wethouder Loes Hupkes zegt dat inwoners ook in de toekomst moeten kunnen rekenen op goede zorg en ondersteuning vanuit het sociaal domein.
“Voor ons staat het belang van de inwoners voorop. Zij moeten ook in de toekomst kunnen rekenen op goede zorg en ondersteuning vanuit het sociaal domein. We vinden het belangrijk dat alle voorzieningen die inwoners nodig hebben beschikbaar blijven met het liefst zo min mogelijk wisseling van zorgverleners én dat die zorg en ondersteuning dichtbij en goed bereikbaar zijn. Een bestuurlijke verandering is voor ons geen doel op zich. Het gaat erom dat we de belangen van onze inwoners voor de toekomst zo goed mogelijk borgen en tegelijkertijd zoveel mogelijk behouden wat Rozendaal tot het unieke Rozendaal maakt.”
In het raadsvoorstel worden zes voorwaarden genoemd voor aansluiting bij Rheden en Brummen. De eigen identiteit moet behouden blijven, net als het groene en dorpse karakter. Ook moeten bestuur en dienstverlening dichtbij inwoners blijven. Verder moeten inwoners goed kunnen meepraten, moeten de verschillende kernen herkenbaar vertegenwoordigd zijn en moet worden gebouwd aan een sterke lokale gemeenschap.
Nu aansluiten geeft meer invloed
De timing van het besluit is belangrijk. Rheden en Brummen werken al aan hun eigen herindelingsproces. Als Rozendaal nu aansluit, kan de gemeente vanaf het begin een beetje meebeslissen over de inrichting van de nieuwe gemeente. Als Rozendaal pas later aansluit, zijn er al belangrijke keuzes gemaakt. Het gaat bijvoorbeeld om de bestuursvorm, financiële uitgangspunten, dienstverlening en de positie van de verschillende kernen.
Rozendaal zou zich dan volgens het college vooral moeten voegen naar bestaande keuzes. Er is dan eerder sprake van invoegen dan van samenvoegen.
De gemeenteraad van Rozendaal moet daarom in november besluiten. Rheden en Brummen nemen naar verwachting in december een besluit over de deelname van Rozendaal.
Fusie is nog niet definitief
Een positief besluit van de Rozendaalse gemeenteraad betekent niet dat de fusie definitief is. Ook de gemeenteraden van Rheden en Brummen moeten instemmen. Daarna zijn provincie en Rijk betrokken bij het verdere proces.
Als alle besluiten positief zijn, wordt gezamenlijk een herindelingsontwerp gemaakt. Daarin komen onder meer de naam en grenzen van de nieuwe gemeente, de financiële gevolgen, de bestuursvorm en de positie van inwoners en kernen aan bod. Inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties worden bij dat proces betrokken.
De bedoeling is dat het herindelingsontwerp in de zomer van 2027 wordt vastgesteld. In het najaar van 2027 kunnen inwoners en andere betrokkenen erop reageren. Begin 2028 moet het herindelingsadvies klaar zijn. Het wetgevingstraject loopt vervolgens in 2028 en 2029.
In november 2029 zijn de herindelingsverkiezingen gepland. De nieuwe gemeente moet op 1 januari 2030 ontstaan.
200.000 euro voor het proces
Het college vraagt de gemeenteraad ook om 200.000 euro beschikbaar te stellen uit de algemene reserve. Dat geld is nodig voor onder meer projectleiding, juridische ondersteuning, financieel advies, communicatie, participatie en ambtelijke ondersteuning. Het bedrag wordt gezien als een voorfinanciering. Later moet het Rijk geld beschikbaar stellen uit het zogenoemde frictiebudget. Ook wordt gekeken naar een bijdrage van de provincie.
Rheden en Brummen hebben allebei al 200.000 euro beschikbaar gesteld. Ook de provincie heeft een bedrag van 200.000 euro beschikbaar gesteld.
Inwoners kunnen op 2 november vragen stellen
Voordat de gemeenteraad een besluit neemt, organiseert Rozendaal een informatieavond voor inwoners. Die bijeenkomst is op maandag 2 november vanaf 19.30 uur in het Rhedens College. De gemeente geeft daar uitleg over de onderzoeken, het voorstel en het verdere besluitvormingsproces. Inwoners kunnen ook vragen stellen.
Op 10 november is vervolgens de gemeenteraad aan zet.
De kern van het voorstel is daarmee duidelijk: het college wil de zelfstandigheid van Rozendaal niet vrijwillig opgeven, maar vindt dat zelfstandig doorgaan niet langer verantwoord is. Daarom wil het nu aansluiten bij Rheden en Brummen, zodat Rozendaal nog vanaf het begin invloed kan uitoefenen op de vorm van de nieuwe gemeente.
