RHEDEN / BRUMMEN / ROZENDAAL – De plannen om Rozendaal te laten aansluiten bij de mogelijke fusie van Rheden en Brummen roepen belangrijke vragen op. Vooral de financiële gevolgen zijn nog onduidelijk. Rozendaal heeft zelf vastgesteld dat zelfstandig doorgaan financieel niet verantwoord is. Tegelijkertijd wil de kleine gemeente ook als ‘gelijkwaardige’ partner deelnemen aan de onderhandelingen. Maar wat hebben Rheden en Brummen daar eigenlijk aan? Een financieel voordeel voor de twee gemeenten is vooralsnog niet aangetoond.
De gemeenteraad van Rozendaal besloot op 10 november unaniem om zich aan te sluiten bij het herindelingsproces van Rheden en Brummen. Beide gemeenten moeten daar nog mee instemmen. Het college van Rheden staat positief tegenover de deelname. Ook het college van Brummen ziet mogelijkheden.
Toch is het de vraag of uitbreiding van het bestaande fusieplan verstandig is. Rheden en Brummen zijn al bezig met een onderzoek naar een gezamenlijke toekomst. De toevoeging van Rozendaal betekent dat ook de financiële problemen en organisatorische uitdagingen van die gemeente onderdeel worden van de nieuwe gemeente.
Rozendaal komt niet met een gezonde financiële uitgangspositie
Dat Rozendaal wil fuseren, heeft een duidelijke reden. Onderzoek van adviesbureau Moventem heeft uitgewezen dat zelfstandig doorgaan op termijn geen verantwoorde oplossing meer is.
De gemeente heeft te maken met oplopende kosten, een kwetsbare ambtelijke organisatie en steeds ingewikkeldere wettelijke taken. Ook de meerjarenbegroting krijgt de gemeente niet structureel sluitend. De financiële tekorten lopen volgens de berekeningen de komende jaren op tot enkele tonnen per jaar. Voor 2030 wordt een tekort van ongeveer 446.000 euro verwacht. In 2036 loopt dat in de berekening op tot ruim 600.000 euro.
Dat betekent dat de nieuwe gemeente niet alleen een dorp met ongeveer 1.800 inwoners erbij krijgt, maar ook een grote financiële opgave moet oplossen.
Rheden en Brummen hebben zelf ook financiële uitdagingen
Ook Rheden en Brummen staan niet te wachten op een onbeperkte financiële ruimte. Uit de financiële quickscan van Moventem uit 2025 blijkt dat de fusie tussen beide gemeenten financiële gevolgen heeft.
De algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt na de samenvoeging naar verwachting ongeveer 751.000 euro per jaar lager dan de gezamenlijke uitkering van de twee afzonderlijke gemeenten.
Daar staat een mogelijke besparing op bestuurskosten tegenover van ongeveer 450.000 tot 500.000 euro per jaar.
De geschatte frictiekosten van de fusie bedragen bijna 6 miljoen euro. Daarvoor geldt een vergoeding van het Rijk van 125 procent van de berekende frictiekosten.
Deze berekeningen gaan uitsluitend over Rheden en Brummen. Rozendaal was daarin niet meegenomen. Juist daarom is het opvallend dat nu al wordt gesproken over een financieel gezonde toekomst met drie gemeenten, terwijl een nieuwe financiële doorrekening nog nodig is.
Wat levert Rozendaal de andere gemeenten op?
Rozendaal heeft ongeveer 1.800 inwoners. Rheden telt ongeveer 46.000 inwoners en Brummen ruim 21.000. Samen komen de drie gemeenten uit op ongeveer 69.000 inwoners.
Rozendaal vertegenwoordigt daarmee maar een klein deel van de toekomstige gemeente. Natuurlijk kan een grotere gemeente voordelen hebben. Er kan efficiënter worden gewerkt, specialistische kennis kan worden gedeeld en vaste organisatiekosten kunnen over meer inwoners worden verdeeld.
Maar die voordelen moeten wel opwegen tegen de extra kosten. De nieuwe gemeente krijgt immers ook te maken met de financiële tekorten van Rozendaal en de noodzaak om de kleine ambtelijke organisatie te versterken.
Het is daarom niet vanzelfsprekend dat Rheden en Brummen financieel beter worden van deze uitbreiding.
Gelijkwaardige partner, maar met welk mandaat?
Een ander punt is de wens van Rozendaal om als ‘gelijkwaardige’ partner aan tafel te zitten. Dat is vereiste van waarnemend burgemeester Ingrid Timmer en het nieuwe college van Rozendaal.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar de verschillen tussen de gemeenten zijn groot. Rheden en Brummen vertegenwoordigen samen ongeveer 67.000 inwoners. Rozendaal brengt ongeveer 1.800 inwoners mee.
Gelijkwaardig deelnemen aan de onderhandelingen betekent bovendien niet dat Rozendaal na een eventuele fusie evenveel politieke invloed krijgt. De inwoners van Rozendaal vormen straks maar een zeer klein deel van de nieuwe gemeente. De vraag is daarom wat die gelijkwaardigheid precies inhoudt en hoeveel invloed de kleine gemeente krijgt op de inrichting van de nieuwe organisatie.
Ook in Rozendaal is niet iedereen enthousiast
De plannen hebben in Rozendaal al tot veel discussie geleid. Tijdens een informatieavond kwamen kritische vragen uit de zaal. Verschillende inwoners waren niet overtuigd door de uitleg van het nieuwe gemeentebestuur en de tijdelijke burgemeester.
Ook het bewonersinitiatief ‘Rozendaal Blijft’ heeft veel kritiek op het proces. Er zijn vragen over de onderbouwing van de financiële problemen en over de manier waarop alternatieven zijn onderzocht. Een petitie tegen de plannen kreeg ruim 500 handtekeningen.
Dat betekent niet dat alle inwoners tegen een fusie zijn. Wel is duidelijk dat er veel weerstand bestaat tegen de gekozen koers en de snelheid waarmee het proces verloopt.
Eerst rekenen, dan pas besluiten
Voor Rheden en Brummen ligt er een belangrijke keuze. Beide gemeenten kunnen Rozendaal toelaten tot het bestaande herindelingsproces, maar zouden eerst moeten weten wat dat financieel betekent.
Er moet een duidelijke vergelijking komen tussen twee scenario’s: een fusie van Rheden en Brummen en een fusie van Rheden, Brummen en Rozendaal.
Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar de inkomsten uit het gemeentefonds, maar ook naar de structurele tekorten van Rozendaal, de personeelskosten, de noodzakelijke investeringen en de kosten van de herindeling.
Zonder zo’n vergelijking is het moeilijk te beoordelen of de uitbreiding verstandig is.
Het is begrijpelijk dat Rozendaal een grotere gemeente zoekt om de toekomst van het dorp veilig te stellen. Maar dat betekent niet automatisch dat Rheden en Brummen daar ook beter van worden. Rozendaal kan zich ook nog bij Arnhem aansluiten.



















