RHEDEN – Rheden wil in 2040 aardgasvrij zijn. Nieuwe woonwijken moeten duurzaam worden en we gaan steeds meer elektrisch wonen en rijden. Maar zijn we niet een beetje kuddedieren geworden? Alma Veritas kijkt voorbij de hype en vraagt zich af: wat als de stroom uitvalt?
We doen allemaal mee. Zonnepanelen op het dak, een warmtepomp, een airco, elektrisch koken en liefst ook nog een elektrische auto voor de deur. Alles moet moderner, groener en vooral elektrisch. Wie niet meedoet, lijkt al snel achter te lopen. We zijn net kuddedieren: als de hele kudde dezelfde kant op rent, hollen we vrolijk mee. Maar heeft iemand eigenlijk gekeken waar we uitkomen?
Stel dat de stroom uitvalt. Niet voor een paar minuten, maar voor langere tijd. Geen licht, problemen met verwarming en vervoer, en geen internet om elkaar te bereiken. Mensen die afhankelijk zijn van medische apparatuur kunnen in de problemen komen. De thuiszorg kan niet overal komen als vervoer en communicatie haperen. Dat is de kwetsbaarheid van een samenleving die steeds meer op één voorziening leunt.
En nee, dan zetten we niet zomaar de cv-ketel aan. Ook een moderne gasketel heeft doorgaans elektriciteit nodig. Als we steeds afhankelijker worden van stroom, mogen we toch wel vragen: wat is ons plan B? Of plan C?
Dan de betaalbaarheid. Een warmtepomp klinkt prachtig, maar bij oudere huizen zijn vaak flinke aanpassingen nodig. Isoleren, de elektrische installatie aanpassen en soms grondig verbouwen: het kost geld. Niet iedereen kan dat betalen. Huurders zijn afhankelijk van hun verhuurder. Toch lijkt de boodschap steeds vaker: iedereen moet mee. Maar waar blijft de keuzevrijheid? Niet ieder huis is hetzelfde en niet iedere portemonnee even dik.
Ook de auto moet eraan geloven. We moeten schoner rijden en elektrisch lijkt steeds vaker de vanzelfsprekende richting. Wie elektrisch wil rijden, moet die mogelijkheid hebben. Maar waarom wordt aangenomen dat iedereen dat ook kan en moet? Een elektrische auto past niet bij iedere portemonnee of situatie. De politiek mag doelen stellen, maar moet zij ook voorschrijven hoe we ons leven inrichten? Straks krijgen we niet alleen een energielabel op ons huis, maar ook een stekkeradvies voor de oprit.
En dan het gezoem. Warmtepompen en airco’s hebben vaak een buitenunit. De ene hoor je nauwelijks, de andere laat de hele buurt weten dat hij er staat. Straks hebben we niet alleen energielabels, maar ook burenruzies op decibelniveau.
Intussen worden in Rheden nieuwe woonwijken aangekondigd, soms zelfs autovrije, met prachtige plannen en enthousiaste toekomstige bewoners. Maar waar is de gedegen voorbereiding? Netcongestie speelt al langere tijd. Dat het stroomnet niet onbeperkt capaciteit heeft, kan toch nauwelijks een verrassing zijn. Waarom worden mensen enthousiast gemaakt, om vervolgens te ontdekken dat de benodigde stroomaansluiting niet geregeld kan worden en projecten vertraging oplopen? Eerst de mooie plaatjes, daarna pas kijken of de stekker erin kan? Dat is de wereld op zijn kop. Natuurlijk kan niet alles worden voorzien, maar bekende problemen moet je vooraf onderzoeken. Anders kosten vertragingen niet alleen tijd en geld, maar ook het vertrouwen van inwoners.
Misschien moeten we wat minder achter de hype aanlopen en meer naar alternatieven kijken. Energieopslag bijvoorbeeld. Een thuisbatterij of buurtbatterij kan helpen om stroom te bewaren. Bij een storing werkt zo’n batterij alleen als de installatie daarvoor geschikt is ingericht, maar dat is geen reden om de mogelijkheid niet serieus te onderzoeken. Als plan A niet werkt, kijk je naar plan B. En als dat niet genoeg is, bedenk je plan C.
De energietransitie hoeft niet terug naar af. Maar duurzaam betekent niet automatisch betaalbaar, haalbaar of storingsvrij. En vooruitgang zou toch ook moeten betekenen dat mensen iets te kiezen houden.
Want stel je voor: de elektrische auto staat voor de deur, de warmtepomp draait, de inductieplaat glimt en de zonnepanelen liggen keurig op het dak. Dan valt de stroom uit.
Daar staan we dan. Heel duurzaam. In het donker.
Alma Veritas
( kritisch met een knipoog)
