RHEDEN / BRUMMEN / ROZENDAAL – Hoe zorg je ervoor dat dertien dorpen straks één gemeente vormen, zonder dat de eigen identiteit van de dorpen verloren gaat? En hoe voorkom je dat de afstand tussen inwoners en gemeente groter wordt? Dat waren belangrijke vragen tijdens de bijeenkomst over de mogelijke fusie van Rheden en Brummen op woensdag 14 oktober in Ons Huis. Ongeveer dertig tot veertig mensen waren aanwezig. De bijeenkomst was georganiseerd door Rhedens Dorpsbelang.
Burgemeester Carol van Eert legde uit waarom de fusie wordt onderzocht. Projectleider Henk Doeleman lichtte het verdere traject toe en persvoorlichter Miriam Kip vertelde over de informatievoorziening. Maar naast de bestuurlijke stappen leven er bij inwoners ook vragen over wat de fusie straks in de praktijk gaat betekenen.
Drie sporen richting een nieuwe gemeente
Het fusietraject bestaat uit drie sporen. Het eerste is het formele traject, waarin de plannen voor de gemeentelijke herindeling worden uitgewerkt en de benodigde besluiten worden genomen. Het tweede spoor gaat over de samenwerking tussen de ambtelijke organisaties van beide gemeenten. Het derde spoor richt zich op de toekomstvisie: wat voor gemeente willen Rheden en Brummen samen worden?
Bij die toekomstvisie gaat het niet alleen om de organisatie van het gemeentebestuur. De nieuwe gemeente telt straks dertien dorpen: zeven uit Rheden en zes uit Brummen. Elk dorp heeft een eigen identiteit en eigen karakter. Die verschillen moeten behouden blijven. Ook moeten voorzieningen dichtbij en bereikbaar blijven voor inwoners.
Een belangrijk aandachtspunt is dat een grotere gemeente niet automatisch een gemeente op grotere afstand van haar inwoners mag worden. Korte lijnen blijven nodig. Inwoners moeten weten waar ze met vragen en problemen terechtkunnen en erop kunnen vertrouwen dat er ook iets met hun meldingen gebeurt. De vraag is hoe de nieuwe organisatie dat gaat waarmaken.
Het gemeentehuis in De Steeg zal voor de nieuwe gemeente in gebruik blijven. Het gebouw is nog relatief nieuw.
Zorgen over de ontwikkeling van het dorp
Tijdens de bijeenkomst kwam ook de onvrede over de ontwikkeling van het dorp Rheden aan bod. Een inwoner wees op plekken waar plannen al lange tijd op zich laten wachten, waaronder de Groenestraat, Oud Rhederhof en Haveland. Volgens deze inwoner gaat het dorp achteruit en neemt de frustratie toe doordat er weinig zichtbaar verandert.
Inloopbijeenkomst voor Groenestraat
Veel mensen zijn niet blij met de ontwikkelingen in de Groenestraat. In september 2026 hield Gerald Ten Have van Europa Have B.V. een eerste inloopbijeenkomst in het dorpshuis van Rheden aan het Meester B. van Leeuwenplein. Daar kwamen veel vragen, maar veel werden niet beantwoord. Komende dinsdag (20 oktober) is er weer een inloopmoment van 16.00 tot 17.00 uur. Aanmelden is niet nodig.
Haveland
Vooral bij Haveland was er enthousiasme. Mensen konden zich inschrijven en hadden verwachtingen van de plannen. Maar vervolgens duurt het lang voordat er voortgang komt. Dat leidt tot teleurstelling en tast het vertrouwen aan. De inwoner vroeg zich af hoe zulke problemen opgelost moeten worden als er straks nog zes dorpen bij komen.
Burgemeester Van Eert legde uit dat de gemeente niet altijd eigenaar is van de grond waarop ontwikkelingen moeten plaatsvinden. Daardoor is zij afhankelijk van grondeigenaren, investeerders en ontwikkelaars. Een grotere gemeente kan financieel meer mogelijkheden hebben, maar daarmee is niet gegarandeerd dat projecten sneller worden uitgevoerd. De vraag hoe inwoners erop kunnen rekenen dat problemen voortvarend worden aangepakt, blijft daarmee belangrijk.
Kunnen inwoners echt meedenken?
Ook de participatie was een belangrijk onderwerp. De burgemeester vroeg de aanwezigen hoe zij bij het fusietraject betrokken willen worden. Hoe kunnen inwoners hun ideeën, zorgen en wensen kenbaar maken? En op welke manier kunnen zij invloed uitoefenen op de toekomst van hun dorp en de nieuwe gemeente?
Miriam Kip, hoofd communicatie van de gemeente Rheden, gaf aan dat inwoners van Rheden en Brummen op dezelfde manier geïnformeerd moeten worden. Goede communicatie is belangrijk, maar daarmee is nog niet alles geregeld. Inwoners willen niet alleen weten wat er gebeurt; ze willen ook weten of hun inbreng daadwerkelijk verschil kan maken.
Daar ligt een belangrijke vraag. Kunnen inwoners nog echt meedenken over de inhoud en mee beslissen, of blijft hun rol vooral formeel? En hoe wordt duidelijk wat er met hun ideeën gebeurt? Tijdens de bijeenkomst werd nog niet concreet duidelijk hoeveel invloed inwoners uiteindelijk krijgen. Juist dat is van belang voor het vertrouwen en het draagvlak voor de fusie.
Ook de regionale samenwerking moet worden uitgewerkt
De fusie heeft mogelijk gevolgen voor de samenwerking met andere organisaties. Zo is er de veiligheidsregio, waar onder meer brandweer en crisisorganisatie onder vallen. Ook de politie, ambulance en GGD zijn belangrijk. Rheden is meer gericht op de regio Arnhem en Nijmegen, terwijl Brummen meer op Zutphen is gericht. Hoe de samenwerking en indeling er na een fusie uit gaan zien, moet nog verder worden uitgewerkt.
Ook bij de energietransitie lopen de gemeenten niet gelijk. Rheden is verder met het beleid en gaat voorlopig door met de eigen plannen. Later moet worden bekeken hoe Brummen daarop aansluit en of de aanpak voor de nieuwe gemeente moet worden aangepast.
Een aanwezige vroeg daarnaast of Rheden en Brummen kunnen leren van De Liemers, waar gemeenten al verder zijn met een herindeling. De ervaringen daar kunnen mogelijk helpen bij de keuzes die nog gemaakt moeten worden.
Besluiten volgen de komende jaren
De komende jaren worden belangrijke stappen gezet. Na de zomer van 2027 wordt een besluit van de gemeenteraden verwacht. In februari 2028 staat opnieuw een besluit over het herindelingsontwerp gepland. Daarna moeten de provincie en de landelijke overheid de plannen beoordelen. Ook de Tweede en Eerste Kamer spelen een rol in het verdere besluitvormingsproces.
Herindelingsverkiezingen
Als de noodzakelijke besluiten worden genomen, kan de nieuwe gemeente worden gevormd. Tijdens de bijeenkomst werd gesproken over herindelingsverkiezingen voor de nieuwe gemeenteraad in november 2029. De bedoeling is dat Rheden en Brummen op 1 januari 2030 samengaan in één nieuwe gemeente.
Gemeente Rozendaal
Ook Rozendaal kan mogelijk aansluiten. De gemeenteraad van Rozendaal neemt op 10 november 2026 een besluit over deelname aan het fusietraject. Als Rozendaal wil aansluiten, moet ook dat verder in het proces worden meegenomen. De gemeenteraden van Rheden en Brummen moeten eveneens hun besluiten nemen.
De naam van de nieuwe gemeente kan later ook onderwerp van gesprek zijn. De burgemeester vroeg de aanwezigen welke naam zou passen; Veluwezoom werd daarbij genoemd.
De fusie gaat dus niet alleen over het samenvoegen van twee gemeentelijke organisaties. Het gaat ook over de vraag of de dertien dorpen hun eigen karakter behouden, of voorzieningen bereikbaar blijven en of inwoners bij problemen snel geholpen worden. En minstens zo belangrijk: krijgen inwoners daadwerkelijk invloed op de gemeente die hun dagelijks leven straks mede bepaalt?
